Deze website gebruikt cookies. Accepteer de cookies als u alle functionaliteiten van deze website wilt gebruiken.

Heemkundekring voor Baarle-Hertog, Baarle-Nassau, Castelré, Ulicoten en Zondereigen

10. Kroniek van Baarle in de Eerste Wereldoorlog (1919)

Geschreven door Herman Janssen.

Begin 1919
“Het was wel verrassend voor mij dat ons compagnie de bezetting moest doen in Zondereigen. Ongeveer een maand hebben we daar gelegen. Daarna deden we dienst in Luik en Mechelen. Onzen militairen dienst eindigde op 16 augustus 1919. Dus bijna zes jaren soldatendienst. En voor wie?…” (Uit het oorlogsdagboek van Fonske Versmissen)

 

6 januari 1919
Antwoord op de brief van de gouverneur van Antwerpen: “Er was geen bezetting van het centrum, dus ook geen oorlogsschade. Geheel anders is het gesteld voor de wijk Zondereigen, gehucht van Baarle-Hertog, alwaar door de vijandelijke bezetting schade is toegebracht aan de tot inkwartiering gebruikte gebouwen, o.a. de gemeenteschool en de onderwijzerswoning, alsook aan tal van particuliere woningen welke door de vreemden dwingeland in bezit werden genomen. Ook hebben verschillende grondeigenaars aanzienlijke schade geleden door wegruimen van boomen en rooiing van bosschen.”  (Gemeentearchief Baarle-Hertog; 2.073.564 Register van Briefwisseling)
 
9 januari 1919
Burgemeester van Gilse vraagt een vrijgeleide voor een aantal Belgische inwoners van Baarle-Hertog, allen van goed gedrag en zeden. Het betreft raadsleden die per rijwiel en langs de kortste weg de reis willen maken naar Turnhout, Hoogstraten of Zondereigen. (Gemeentearchief Baarle-Hertog; brief aan de commandant van de militaire veiligheidsdienst in Antwerpen, 2.073.564 Register van Briefwisseling) 
 
28 januari 1919
Aanvraag bij de gouverneur om de gemeentelijke vrijwillige en gewapende pompierkorpsen van Baarle-Hertog en Zondereigen als veiligheidswachten weer in het bezit te stellen van hun wapens. Het betrof 31 geweren van Baarle-Hertog en 20 van Zondereigen, alle met toebehoren: bajonetten en vijftig patronen per geweer. Ook werd het geweer van de veldwachter teruggevraagd. (Gemeentearchief Baarle-Hertog; 2.073.564 Register van Briefwisseling)
 
28 januari 1919
De oorlogsschade aan de kerk en de pastorij van Zondereigen werd doorgegeven aan Jules Taeymans, de provinciale bouwmeester. (Gemeentearchief Baarle-Hertog; 2.073.564 Register van Briefwisseling)
 
4 februari 1919
“Bij juwelier Frans Verschuuren in de Heuvelstraat in Tilburg, staat een schilderij van de hand van de Belgische kunstschilder Ost geexposeerd. Het is een geschenk dat het Belgische Committee aan de Stad wil aanbieden uit erkentelijkheid voor de genoten gastvrijheid tijdens de le Wereldoorlog.” (Tilburgse Courant)
 
5 februari 1919
De burgemeester meldde dat er in Baarle-Hertog geen door de vijand achtergelaten oorlogsbuit was. (Gemeentearchief Baarle-Hertog; 2.073.564 Register van Briefwisseling)
 
10 februari 1919
Burgemeester van Gilse verduidelijkte dat de belasting op de verkoop van vee en paarden alleen van toepassing was in de enclaves, niet in Zondereigen. (Gemeentearchief Baarle-Hertog; 2.073.564 Register van Briefwisseling)   

13 februari 1919
Jespers Frans, Korporaal 2e regiment grenadiers, 8e cie.
°Merksplas, woonde op het Lipseinde.
+ 13/02/1919 Mil. Hospitaal Brussel (Elsene) (overlijden vastgesteld op 15.10 u.). Hij zou zijn overleden na complicaties bij de behandeling in het hospitaal nadat hij tijdens het eindoffensief was gewond geraakt in de omgeving van Passendale. Ligt begraven op het militaire erepark stedelijke begraafplaats Brussel. Was bij het uitbreken van de oorlog in dienst als militiaan van de klas 1913.
 
19 februari 1919
Burgemeester van Gilse meldde dat er geen krijgslieden begraven waren op het grondgebied van Baarle-Hertog. (Gemeentearchief Baarle-Hertog; 2.073.564 Register van Briefwisseling)
 
20 februari 1919
Opeising van kweekpaarden. (Gemeentearchief Baarle-Hertog; 2.073.564 Register van Briefwisseling)
 
23 februari 1919

De in 1914 ingeleverde geweren waren nog altijd niet weergekeerd. Het betrof o.a. geweren en jachtgeweren van waarde, eigendom van de burgemeester. (Gemeentearchief Baarle-Hertog; 2.073.564 Register van Briefwisseling)
 
25 februari 1919
Burgemeester van Gilse informeerde op vraag van de commandant van de gendarmerie in Merksplas bij schepen Antoon Gillis in Zondereigen wat er overbleef van de Duitse draadversperring en barakken. De burgemeester vroeg nadere inlichtingen voor het geval die goederen verdwenen waren. (Gemeentearchief Baarle-Hertog; 2.073.564 Register van Briefwisseling)
 
25 februari 1919
Het Nederlandse distributievoorschrift voorzag in 1,2 ton steenkool per gezin van april tot april. (Gemeentearchief Baarle-Hertog; 2.073.564 Register van Briefwisseling)
 
27 februari 1919
De burgemeester meldde aan het registratiekantoor in Hoogstraten dat de Duitse draad en de barakken zijn weggeruimd. “Ik ben hieromtrent niet ingelicht. Onderzoek zal worden ingesteld.” (Gemeentearchief Baarle-Hertog; 2.073.564 Register van Briefwisseling)
 
28 februari 1919
Bijna vier maanden na het einde van de Duitse bezetting was er nog altijd geen sprake van enige bewegingsvrijheid. Dokter Govaerts vroeg daarom toelating om met zijn automobiel of motorcyclette patiënten te bezoeken. (Gemeentearchief Baarle-Hertog; 2.073.564 Register van Briefwisseling)
 
8 maart 1919
Er werd een lijst samengesteld van opeisingen door de Duitsers in Zondereigen in verband met de door de Belgen te doen gelden aanspraken voor het congres van de vrede. (Gemeentearchief Baarle-Hertog; 2.073.564 Register van Briefwisseling)
 
22 maart 1919
Nog altijd was er sprake van moeilijkheden in de communicatie tussen het gemeentebestuur van Baarle-Hertog en de inwoners van Zondereigen. (Gemeentearchief Baarle-Hertog; 2.073.564 Register van Briefwisseling)
 
22 maart 1919
Geen inwoners van Baarle-Hertog werden verplicht voor de vijand te werken in deportatie. (Gemeentearchief Baarle-Hertog; 2.073.564 Register van Briefwisseling)
 
30 maart 1919
Er was geen oorlogsschade aan de waterlopen. (Gemeentearchief Baarle-Hertog; 2.073.564 Register van Briefwisseling)
 
30 maart 1919
Er was voor 1.245 frank oorlogsschade voor het armbestuur van Zondereigen omwille van het afkappen van een bos. Aan bruggen en wegen was geen schade toegebracht. (Gemeentearchief Baarle-Hertog; 2.073.564 Register van Briefwisseling)
 
30 april 1919
Op 30 maart 1919 kreeg Cornelis Huijbrechts een verlofbrief voor 42 dagen om vanuit Wilrijk naar Merksplas te reizen. Zijn definitieve verlofbrief werd op 30 april 1919 geschreven in Gent. (Jos Huybrechts)
 
17 mei 1919
Jos Leestmans overleed in Zondereigen (B29). Doodsoorzaak: “miserere”. (Gemeentearchief Baarle-Hertog; Burgerlijke Stand 1915) Hij was in Zondereigen geboren op 22 mei 1825, raadslid sedert 27 oktober 1857 en schepene sinds 21 augustus 1872. In 1918 maakte hij plaats ten voordele van zijn zoon Jan. (Gemeentearchief Baarle-Hertog; raadsvergaderingen)
 
4 juni 1919
De wapens die via de gemeente in 1914 werden ingeleverd, bleken goed bewaard gebleven in de magazijnen der pyrotechnie (Antwerpen-Zuid). (Gemeentearchief Baarle-Hertog; 2.073.564 Register van Briefwisseling)
 
12 juli 1919
Soldaat J.J.C. Mercelis (11ste Artillerie, 90ste Batterij in Veurne) werd in Baarle-Hertog tot veldwachter benoemd. (Gemeentearchief Baarle-Hertog; 2.073.564 Register van Briefwisseling)
 
25 juli 1919
De werkzaamheden in verband met het afleveren van eenzelvigheidskaarten aan de inwoners van Baarle-Hertog konden eindelijk worden beëindigd. Oorzaak voor de trage afhandeling was het moeilijke grensverkeer tussen Baarle-Hertog en Zondereigen. In totaal werden 631 kaarten verdeeld. Er werden er geen afgeleverd aan “oude lieden die zich nooit verplaatsten”. (Gemeentearchief Baarle-Hertog; 2.073.564 Register van Briefwisseling)   
 
8 augustus 1919

Van de Mierop Jan Frans ° 17/07/1895 Baarle Nassau (soldaat na 12 maart 1915 of niet van BH) zoon van Adriaan (°Loenhout 30/06/1869) -schoenmaker, herber­gier- en Theresia Philomena Hendrickx (°Baarle Nassau 29/12/1873); Jan Frans werd bij het huwelijk van zijn ouders in 1897 gewettigd, 4 zusters en 3 broers
gezin ingeschreven in Minderhout in december 1902 vanuit Kerkstraat in Wortel. Woonde in 1914 in Antwerpen waar hij vrachtwagenchauffeur was.
Aanvankelijk opgeëist burgerlijk chauffeur, nadien oorlogsvrijwilliger/soldaat vervoersdienst 6e Legerdivisie
+ 08/08/1919 Militair Hospitaal Brussel
Begraven op het Militair erepark gemeentelijke begraafplaats Elsene

12 augustus 1919
Optocht in Baarle
 
30 september 1919
Frans Jansens (Strikken) verbleef gedurende vijftig maanden aan het front. Acht frontstrepen. Oorlogskruis met palm voor getoonde moed en dapperheid tijdens zijn aanwezigheid aan het front. Overwinningsmedaille, IJzerkruis, Herinneringsmedaille. Militaire Decoratie 2de klasse. Onbepaald verlof vanaf 30 september 1919 (veertig dagen verlof vanaf 21 augustus). Zijn wapens en kledij werden bewaard in het depot van St.-Bernardus Hemiksem. Aanwezig op de jaarlijkse monsteringen (maart 1920, 3 juli 1922, 14 juli 1923, 2 juli 1924 en 2 juli 1929. Definitief verlof op 31 december 1937. Vuurkaart nr. J.2531.
 
7 december 1919
Zaterdagmorgen arriveerde in Tilburg een trein met Weense kinderen, waarvan 190 bij pleegouders worden ondergebracht. In de Fraterstraat no.3 is een magazijn ingericht waar levensmiddelen kunnen worden bezorgd. Er is ook een lijst met inzamelingsadressen elders in de stad. (Tilburgse Courant)
 
28 februari 1920
“Mijn Kapitein, met dezen neem ik de eerbiedige vrijheid U nogmaals te herinneren aan mijn reeds vroeger gedane verzoek, namelijk of ik de overwinning- en herinneringsmedaille ook niet zou kunnen ontvangen, daar ze hier in mijn dorp reeds alle aangekomen zijn voor de andere oudstrijders. Hoogachtend, Wilmsen A.” (onuitgegeven kroniek van Jan Huijbrechts)
 

 

 

Informatie over website
                                                                                               
Contact

Heemkunde kring Amalia van Solms

Bezoekadres
Kerkstraat 4
2387 Baarle-Hertog (B)

Postbus 225
5110 AE Baarle-Nassau (NL)

KVK : NL-40259016